Non daraxti — Daraxtda o‘sadigan “non”

Bir kuni internetda g‘alati nomli daraxt haqida o‘qib qoldim — “non daraxti”. Avvaliga ishonmadim: qanday qilib daraxtda non o‘sadi? Ammo biroz chuqurroq qiziqsam, bu nom ortida juda qiziqarli va foydali o‘simlik yashiringan ekan.

Aslida, non daraxti tropik hududlarda o‘sadigan katta va serhosil daraxt bo‘lib, uning mevalari pishirilganda non yoki kartoshkaga o‘xshash ta’m beradi. Shuning uchun ham odamlar uni shunday atashgan.

Bu daraxt asosan Osiyo va Tinch okeani orollarida keng tarqalgan. Ayrim joylarda u oddiy bog‘ o‘simligi bo‘lsa, boshqa mamlakatlarda esa minglab odamlar uchun asosiy oziq-ovqat manbai hisoblanadi.

Eng hayratlanarlisi — birgina non daraxti yiliga yuzlab meva berishi mumkin. Har bir mevasi esa juda to‘yimli. Mahalliy aholi uni qovurib yeydi, qaynatadi, hatto undan turli taomlar tayyorlaydi. Ba’zi joylarda esa quritib, un qilib ham ishlatishadi.

Shifokorlar va ovqatlanish mutaxassislari non daraxti mevasini sog‘lom mahsulotlar qatoriga kiritadi. Uning tarkibida uglevodlar, tolalar va vitaminlar ko‘p bo‘lib, organizmga kuch bag‘ishlaydi. Eng muhimi — yog‘i deyarli yo‘q.

Yana bir yaxshi tomoni shundaki, bu daraxt juda injiq emas. Kam suvda ham o‘sadi, qurg‘oqchilikka chidamli va deyarli maxsus parvarish talab qilmaydi. Bir marta ekib qo‘ysangiz, o‘nlab yillar davomida hosil beradi.

Shu sababli so‘nggi yillarda ayrim mamlakatlar non daraxtini ochlikka qarshi kurash vositasi sifatida keng miqyosda ekishni boshladi. Mutaxassislar uni kelajakda dunyoni oziq-ovqat bilan ta’minlashda muhim rol o‘ynashi mumkin bo‘lgan o‘simlik deb hisoblashmoqda.

Qizig‘i shundaki, ko‘pchiligimiz bunday daraxt borligini ham bilmaymiz. Balki kelajakda uni bizning hududlarimizda ham yetishtirishni boshlashar. Kim biladi, ehtimol bir necha yildan keyin do‘konlarda “non daraxti mevasi”ni oddiy kartoshka kabi sotib olayotgan bo‘larmiz.